علت پریود شدن زودتر از موعد در دختران چیست؟
قاعدگی همیشه در یک روز ثابت از ماه اتفاق نمی‌افتد و چند روز تغییر در زمان شروع آن می‌تواند تحت تأثیر نوسانات طبیعی هورمونی، استرس، تغییر وزن، فعالیت بدنی و حتی سن باشد. بااین‌حال، وقتی پریود شدن زودتر از موعد چند بار تکرار می‌شود یا فاصله بین دو قاعدگی به‌طور محسوسی کاهش پیدا می‌کند، این سوال ایجاد می‌شود که آیا این تغییر طبیعی است یا به بررسی پزشکی نیاز دارد.
برای تشخیص علت پریود شدن زودتر از موعد باید علاوه بر زمان شروع خونریزی، طول سیکل، شدت و مدت قاعدگی و علائم همراه را هم در نظر گرفت. در ادامه این مطلب بررسی می‌کنیم چند روز جلو افتادن پریود طبیعی محسوب می‌شود، استرس و تغییر وزن چه اثری بر سیکل دارند، چه اختلالات هورمونی می‌توانند زمان قاعدگی را تغییر دهند و در چه شرایطی بهتر است برای بررسی دقیق‌تر به پزشک مراجعه کنید.
چند روز جلو افتادن پریود طبیعی است؟
یک عدد ثابت برای همه دختران و زنان وجود ندارد. طبق اطلاعات کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG)، در نوجوانان فاصله بین دو قاعدگی معمولا حدود ۲۱ تا ۴۵ روز است و در سال‌های نخست پس از اولین پریود، نامنظمی سیکل بیشتر دیده می‌شود.
بنابراین اگر فردی معمولا سیکل ۲۸ روزه دارد و این بار در روز ۲۵ یا ۲۶ پریود شده، این اتفاق به‌تنهایی لزوما نشانه مشکل نیست. در زنان بالغ، خونریزی‌هایی که به‌طور مکرر با فاصله کمتر از حدود ۲۴ روز اتفاق می‌افتند، می‌توانند در گروه خونریزی‌های رحمی با دفعات بیشتر از حد معمول قرار بگیرند.
مهم‌تر از چند روز اختلاف، الگوی تکرار است. اگر سیکل‌ها مرتب کوتاه‌تر شوند یا تغییر زمان قاعدگی با خونریزی شدید، درد غیر معمول یا لکه‌بینی همراه باشد، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در مقابل، یک بار زودتر از موعد پریود شدن بدون علامت غیر عادی معمولا اطلاعات کافی برای تشخیص یک مشکل پزشکی فراهم نمی‌کند.
استرس و تغییر وزن چگونه سیکل را تغییر می‌دهند؟
زمان تخمک‌گذاری و قاعدگی تحت کنترل ارتباط پیچیده‌ای میان هیپوتالاموس در مغز، غده هیپوفیز و تخمدان‌هاست. استرس شدید جسمی یا روانی می‌تواند در این ارتباط اختلال ایجاد کرده و زمان تخمک‌گذاری یا خونریزی را تغییر دهد. اثر استرس در همه افراد یکسان نیست و ممکن است باعث دیرتر شدن، نامنظم شدن یا تغییر مشخص در الگوی پریود شود.
تغییرات قابل‌توجه وزن نیز می‌توانند روی چرخه اثر بگذارند. کاهش وزن سریع، رژیم غذایی بسیار محدود، دریافت ناکافی انرژی، افزایش زیاد وزن یا ورزش سنگین ممکن است عملکرد طبیعی سیستم تنظیم‌کننده هورمون‌های تولید مثل را مختل کنند. NHS نیز تغییر ناگهانی وزن، استرس و ورزش بیش‌ازحد را از عوامل مرتبط با بی‌نظمی قاعدگی معرفی می‌کند.
در چنین شرایطی، زودتر پریود شدن ممکن است تنها یکی از تغییراتی باشد که فرد در سیکل خود مشاهده می‌کند و گاهی مقدار یا مدت خونریزی هم تغییر می‌کند. اگر فردی مرتب از خود می‌پرسد «چرا زود به زود پریود میشم»، پاسخ را نمی‌توان فقط از روی تاریخ یک یا دو قاعدگی مشخص کرد. سن، زمان شروع اولین پریود، الگوی قبلی سیکل، تغییر وزن، سطح فعالیت بدنی، استرس، داروهای مصرفی و علائم همراه همگی در پیدا کردن علت مؤثر هستند.
کدام مشکلات هورمونی زمان قاعدگی را تغییر می‌دهند؟
یکی از دلایل مهم بی‌نظمی قاعدگی، اختلال در تخمک‌گذاری است. این وضعیت در نوجوانان بیشتر دیده می‌شود، زیرا در سال‌های ابتدایی پس از شروع قاعدگی، محور هیپوتالاموس، هیپوفیز و تخمدان هنوز در حال تکامل است و بعضی سیکل‌ها ممکن است بدون تخمک‌گذاری باشند. به همین دلیل، فاصله و مقدار خونریزی در این دوره می‌تواند متغیر باشد.
یکی دیگر از مواردی که هنگام بررسی علت جلو افتادن پریود در نظر گرفته می‌شود، اختلال عملکرد تیروئید است. کم‌کاری یا پرکاری تیروئید می‌تواند نظم قاعدگی را به هم بزند. وجود علائمی مانند تغییر وزن غیرقابل‌توضیح، خستگی، تپش قلب، حساسیت غیرعادی به گرما یا سرما و تغییرات پوستی در کنار بی‌نظمی قاعدگی می‌تواند پزشک را به بررسی تیروئید هدایت کند.
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا PCOS نیز از اختلالات شایع مرتبط با بی‌نظمی قاعدگی است. این اختلال بیشتر با پریودهای نامنظم یا فاصله‌های طولانی بین قاعدگی‌ها شناخته می‌شود و ممکن است با آکنه، افزایش موهای زائد و مشکلات مربوط به وزن همراه باشد.
افزایش هورمون پرولاکتین و بعضی اختلالات هیپوفیز نیز می‌توانند نظم سیکل را تغییر دهند. علاوه بر این، شروع، قطع یا تغییر بعضی روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری ممکن است با لکه‌بینی یا تغییر زمان خونریزی همراه باشد.
البته دلیل قاعدگی زودتر از موعد همیشه هورمونی نیست. پولیپ‌های رحم، فیبروم‌ها، اختلالات انعقادی و برخی بیماری‌های دیگر نیز می‌توانند خونریزی غیرعادی ایجاد کنند. در نوجوانانی که از زمان شروع قاعدگی خونریزی‌های بسیار سنگین دارند، احتمال اختلالات خونریزی‌دهنده نیز باید بر اساس شرح‌حال و نظر پزشک بررسی شود.
نکته مهم دیگر این است که هر خونریزی واژینال الزاماً قاعدگی نیست. در افرادی که احتمال بارداری وجود دارد، خونریزی‌های مرتبط با بارداری هم باید در تشخیص‌های احتمالی در نظر گرفته شوند.
چه زمانی تغییر سیکل قاعدگی نیاز به بررسی دارد؟
تغییر گاه‌به‌گاه زمان قاعدگی که بدون علائم دیگری اتفاق می‌افتد، معمولا به معنی وجود یک بیماری مشخص نیست. بااین‌حال، بعضی تغییرات بهتر است توسط پزشک بررسی شوند. مراجعه پزشکی زمانی اهمیت بیشتری دارد که:
- فاصله بین قاعدگی‌ها به‌طور مکرر بسیار کوتاه شود.
- خونریزی بیش از حدود ۷ روز طول بکشد.
- حجم خونریزی نسبت به حالت معمول به‌وضوح بیشتر شود.
- بین دو قاعدگی لکه‌بینی یا خونریزی ایجاد شود.
- فرد دچار ضعف قابل‌توجه، سرگیجه، رنگ‌پریدگی یا تنگی نفس شود.
- درد شدید لگنی، تب یا ترشحات غیرعادی وجود داشته باشد.
- نامنظمی قاعدگی با افزایش موهای زائد، آکنه قابل‌توجه، تغییر وزن یا علائم احتمالی بیماری تیروئید همراه شود.
اگر خونریزی بسیار شدید باشد و با غش، سرگیجه شدید، ضعف قابل‌توجه یا درد شدید همراه شود، نباید بررسی پزشکی را به تاخیر انداخت. همچنین در صورت احتمال بارداری و بروز خونریزی همراه با درد، ارزیابی سریع‌تر ضروری است.
پزشک زنان برای بررسی تغییر سیکل قاعدگی چه بررسی‌هایی انجام می‌دهد؟
پزشک درباره سن شروع اولین قاعدگی، فاصله سیکل‌ها، مدت و شدت خونریزی، وجود درد یا لکه‌بینی، تغییرات وزن، میزان ورزش، استرس، داروهای مصرفی و سابقه بیماری‌های فرد سوال می‌کند. ثبت تاریخ پریودها در تقویم یا اپلیکیشن می‌تواند در این مرحله بسیار کمک‌کننده باشد.
نوع آزمایش‌ها برای همه یکسان نیست. پزشک بر اساس سن، علائم و شدت خونریزی ممکن است شمارش کامل سلول‌های خون یا CBC را برای بررسی کم‌خونی درخواست کند. در صورت شک به اختلالات هورمونی نیز آزمایش‌هایی مانند عملکرد تیروئید، پرولاکتین یا سایر هورمون‌ها بر اساس شرایط فرد انجام می‌شود. در افرادی که امکان بارداری وجود دارد، تست بارداری نیز بخشی از بررسی خونریزی غیرعادی محسوب می‌شود.
گاهی سونوگرافی لگن برای بررسی رحم، تخمدان‌ها، ضخامت آندومتر، پولیپ یا فیبروم لازم است. بااین‌حال، همه افرادی که تغییر سیکل دارند به سونوگرافی یا مجموعه کاملی از آزمایش‌های هورمونی نیاز ندارند؛ انتخاب بررسی باید بر اساس شرح‌حال و یافته‌های بالینی انجام شود.
به همین دلیل، برای پیدا کردن علت تغییر سیکل بهتر است به‌جای انجام خودسرانه آزمایش‌های متعدد، ابتدا الگوی خونریزی و علائم همراه توسط پزشک ارزیابی شود.
کلام آخر
پریود شدن زودتر از موعد می‌تواند به دلایلی مانند استرس، تغییر وزن، نوسانات هورمونی یا برخی اختلالات مرتبط با سلامت زنان اتفاق بیفتد. اگر این تغییر در سیکل تکرار شود یا با خونریزی شدید، درد و علائم غیرعادی همراه باشد، مراجعه به متخصص زنان و زایمان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
یکی از پزشکانی که تخصص او ارتباط مستقیمی با بررسی بی‌نظمی‌های قاعدگی، تغییرات سیکل و مشکلات هورمونی زنان دارد، دکتر مریم کریمی متخصص زنان و زایمان است. برای بررسی علت تغییر زمان پریود و سایر مشکلات مربوط به قاعدگی می‌توانید از تخصص ایشان کمک بگیرید و برای دریافت نوبت از طریق سایت دکتردکتر اقدام کنید.
منابع
- https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2015/12/menstruation-in-girls-and-adolescents-using-the-menstrual-cycle-as-a-vital-sign
- https://www.nhs.uk/symptoms/irregular-periods
- https://womenshealth.gov/menstrual-cycle/period-problems
